حجت شاه محمدی

روژه اراضی پایاب سامانه گرمسیری استان ایلام به کارفرمایی وزرات جهاد کشاورزی، مدیریت طرح شرکت مهندسی مشاور زیستاب و پیمانکارگروه مشارکت قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا و مهندسی مشاور سازآب پردازان می باشد. اراضی طرح شامل دشت مهران به مساحت ناخالص 9194 هکتار و 141 مزرعه ، دشت دهلران (اراضی برتش) به مساحت ناخالص 3490 هکتار و 89 مزرعه و دشت کلنجستان به مساحت ناخالص 1967 هکتار و 55 مزرعه میباشد. این اراضی با امکان تامین آب از سامانه طرح گرمسیری توسط گروه مشارکت قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا و مشاور سازاب پردازان در حال طرح و اجرا می باشد. شبکه مذکور با استفاده از روش آبیاری تحت فشار بارانی (کلاسیک) و ماشین آبیاری (سنتر پیوت) و با قابلیت تبدیل به سیستم تلفیقی و همچنین آبیاری قطره ای برای باغات طراحی شده است.

پروژه برداشت داده‌ های لرزه‌ نگاری سه بعدی هفتکل – نفت سفید به کار فرمایی مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران در تاریخ 16/09/1401 جهت اجرای عملیات به کسب و کار خدمات ژئو فیزیکی انرژی دانا ابلاغ گردید، محدوده عملیاتی پروژه به وسعت تقریبی 2،250 کیلومتر مربع در شهرستان‌های رامهرمز، هفتکل، شوشتر، باوی، مسجد سلیمان و باغ ملک از استان خوزستان واقع شده است. برداشت داده‌ های لرزه‌ نگاری پروژه به صورت سه بعدی و به منظور شناسایی و توسعه میادین هفتکل و نفت سفید، با تعداد 181،456 شوت انجام خواهد شد.محدوده عملیاتی پروژه را به لحاظ شرایط وضعیت زمین می‌توان به سه بخش کوهستانی 35% نیمه کوهستانی و تپه ماهوری 31% و زمین‌های دشت و هموار 34% تقسیم‌بندی نمود و بلندترین ارتفاع منطقه با ارتفاع تقریبی 750 متر از سطح دریا در شمال شرق پروژه واقع شده است. از منظر کاربری زمین 31% وسعت پروژه را زمین‌های کشاورزی (که عمدتا به صورت کشاورزی دیم می‌باشد) در بر گرفته است و همچنین 13% از محدوده عملیاتی پروژه در منطقه حفاظت شده کارایی واقع شده است

تالاب مرزی هورالعظیم در جنوب غربی‌ترین نقطه کشور، در خوزستان، پیش از این هم با چالش نفت و بی‌آبی مواجه بود. با ظهور شرکت‌های نفتی، روند خشکاندن این تالاب که با آبگیری سد کرخه شروع شده بود، تشدید شد. به طوری که در سال‌های اخیر بیش از نیمی از هور، تبدیل به بیابانی خشک و بایر شده است. در 14 سال گذشته چهار میدان نفتی آزادگان شمالی، آزادگان جنوبی، یاران شمالی و یاران جنوبی، فعالیت‌های اکتشاف و استخراج را در این منطقه حفاظت شده توسعه دادند.میدان نفتی آزادگان نخستین طرح وزارت نفت در هورالعظیم بود. اولین چاه اکتشافی آن در سال 1355 و دومین چاه در سال 1378 حفر شد، اما حضور جدی نفت به سال 1387 و واگذاری حدود هشت هزار هکتار از هورالعظیم به این وزارتخانه بازمی‌گردد. شرکت ژاپنی اینپکس مطالعات اولیه میدان آزادگان را در اوایل دهه 80 انجام داد که بعد از تحریم‌ها نتوانست وارد مرحله اجرا شود و کار به شرکت نفت چین واگذار شد. آن طور که رسانه‌ها گزارش دادند، این شرکت به دلیل فروش اطلاعات میدان نفتی آزادگان به عراق و انجام ندادن تعهدات، در سال 1393 خلع ید شد، اما هزاران هکتار زمین خشک و بایر برای هورالعظیم به یادگار گذاشت. مطالعه‌ای با عنوان «آشکارسازی روند تغییرات کاربری اراضی هورالعظیم با استفاده از تکنیک سنجش از راه دور» که در سال 1394 انجام شده، با مقایسه تصاویر ماهواره‌ای از هورالعظیم در سال‌های 1382 و 1393 نشان می‌دهد که مساحت قسمت آبدار تالاب در این مدت از 84 هزار هکتار به 45 هزار هکتار کاهش یافته است. طبق آخرین آمار، تا پارسال 206 حلقه چاه (در قالب 92 پد یا سکوی نفتی) برای میدان نفتی آزادگان جنوبی، 55 حلقه چاه (در قالب 17 پد) در میدان نفتی آزادگان شمالی، 18 حلقه چاه در میدان نفتی یاران شمالی و 23 حلقه چاه در میدان نفتی یاران جنوبی تاکنون حفر شده است

ایران در امتداد مرز خود با عراق، دارای پنج مخزن نفتی مشترک است. سه میدان نفتی دهلران، نفت‌شهر و پایدار غرب در حال حاضر از این مخازن، نفت استخراج می‌کنند. دو میدان دیگر، آزادگان و یادآوران نیز در مرحله توسعه قرار دارند. میدان آزادگان به عنوان یکی از غنی‌ترین میادین نفتی جهان شناخته می‌شود و میدان یادآوران با ذخیره تخمینی 17 میلیارد بشکه نفت، به‌تنهایی معادل کل ذخایر نفتی کشور الجزایر است.میدان نفتی نفت‌شهر، یکی از میادین مشترک ایران و عراق در خشکی است که در شمال غربی ایلام و جنوب غربی کرمانشاه واقع شده است. این میدان به دلیل آسیب‌های ناشی از جنگ، هنوز بهره‌وری مناسبی ندارد. نفت‌شهر که پیش‌تر “نفت‌شاه” یا “طینه” نامیده می‌شد، تنها شهر نفت‌خیز استان کرمانشاه است که در نزدیکی مرز ایران و عراق قرار دارد. چاه‌های نفتی عراق نیز در مجاورت دره‌ای هستند که نفت‌شهر در آن واقع شده است. این منطقه به دلیل اهمیت استراتژیک برای هر دو کشور، بارها مورد حمله ارتش عراق قرار گرفته است اما هرگز به تصرف آن درنیامده است. این میدان نفتی، معادل 692 میلیون بشکه نفت و کلاهک گازی دارد. بخش آسماری فوقانی (کلهر) با ضخامت 71 متر، دارای خواص مخزنی است. این میدان در سال 1923 کشف شد و بخش عراقی آن در سال 1927 توسط شرکت نفت انگلیس و عراق کشف گردید. پس از انقلاب اسلامی، نام این میدان به نفت‌شهر تغییر یافت و تنها میدان نفتی فعال در استان کرمانشاه است. میدان نفتی دهلران نیز دارای کلاهک گازی و نفت خام اولیه به میزان 4212 میلیون بشکه است که 635 میلیون بشکه از آن قابل برداشت است. تا سال 1370، حدود 12 میلیون بشکه نفت از این میدان برداشت شده است. میدان دهلران در غرب دزفول، شمال اهواز و نزدیکی شهر دهلران واقع شده است. برنامه‌هایی برای افزایش تولید این میدان از هزار بشکه در روز به 25 هزار بشکه در روز در یک فاز در دست اجرا است. میدان نفتی عظیم آزادگان، یکی از بزرگترین میادین نفتی ایران و جهان است که در سال 1376 کشف شد. این میدان در غرب اهواز و دشت آزادگان قرار دارد و وسعت آن 20 در 75 کیلومتر است.

میدان نفتی آذر واقع در بلوک اناران، یکی از 15 بلوک اکتشافی مدیریت اکتشاف می‌باشد، که مساحت تاقدیس بدره-آذر در حدود 200 کیلومتر مربع (دو سوم در خاک عراق) و با امتداد شمال غربی- جنوب شرقی دارای طولی در حدود 29 کیلومتر در افق ایلام می‌باشد که حدود به 13 کیلومتر آن در کشور ایران قرار دارد. این میدان مشترک در استان ایلام واقع شده که در حدود 3/1 ذخایر آن در ایران و 3/2 باقیمانده آن در عراق قرار دارد.اهداف طرح کلی : مرحله اول (تولید زودهنگام): هدف آن تولید نفت با ساخت حداقل تاسیسات سطح‌الارضی و با شروع تولید با دبی 30 هزار بشکه نفت در روز که این مرحله شامل حفاری 10 حلقه چاه، ساخت تفکیک گر مرحله اول و احداث 130 کیلومتر خط لوله انتقال نفت 16 اینچ به واحد بهره‌برداری دهلران است که در اردیبهشت سال 96 محقق گردید. مرحله دوم (تولید نهایی): هدف در آن افزایش تولید به میزان 35 هزار بشکه نفت (جمعا 65 هزار بشکه) در روز می‌باشد. این مرحله شامل حفاری 9 حلقه چاه تولیدی، 1 حلقه چاه تزریق پساب، احداث واحد فراورش مرکزی با ظرفیت 71,500 بشکه نفت در روز، احداث 130 کیلومتر خط لوله گاز 16 اینچ و احداث حدود 63 کیلومتر خط انتقال نفت 16 اینچ از دهلران به ابتدای خط انتقال نفت چشمه خوش است که تست تولید در دی ماه 1399 با موفقیت به اتمام رسید.